Nieuw

Ellermann-Spiegel Rieslaner Auslese Prädikatswein

Aan verlanglijstje toevoegenToegevoegd aan verlanglijstjeVerwijderd uit verlanglijstje 0
Toevoegen aan vergelijken

€15.95

SKU: WK-50261625 Categorie: Tag:

Er zijn ongeveer tienduizend druivenrassen in de wereld en een paar honderd die commercieel van belang zijn. Rieslaner hoort bij geen van beide categorieën helemaal: er staat wereldwijd maar een handvol hectare van, vrijwel uitsluitend in Duitsland, en toch heeft het ras onder liefhebbers van zoete wijn een bijna legendarische status.

De reden is de zuurgraad. Rieslaner is in 1921 gekruist uit Riesling en Silvaner en heeft een nog hogere zuurgraad dan Riesling zelf, en dat maakt het ras bijna onbruikbaar voor droge wijn en uitzonderlijk geschikt voor zoete. Deze Auslese van Ellermann-Spiegel laat horen waarom.

Proeven

De neus is heerlijk complex, met aroma’s van lychee en passievrucht. Dat zijn exotische, bijna parfumachtige tonen, en bij een Duitse zoete wijn zijn ze opvallend: een zoete Riesling trekt doorgaans meer naar abrikoos, honing en perzik. Lychee en passievrucht wijzen op de combinatie van het ras en de edele rotting.

In de mond is de wijn erg aromatisch en heeft hij een fantastisch mooie zuurgraad. Dat laatste is bij een zoete wijn het hele punt en tegelijk het moeilijkste om te bereiken. Zonder zuren is een zoete wijn een stroperige, klevende drank waar je na een halve slok genoeg van hebt; met voldoende zuren blijft hij fris en blijft de mond na elke slok schoon.

Negen procent alcohol. Dat lage percentage hoort bij de stijl: bij een edelzoete wijn wordt de gisting gestopt of stopt hij van zichzelf voordat alle suiker in alcohol is omgezet, en wat overblijft is natuurlijke restzoet. Hoe meer zoet, hoe minder alcohol.

Het smaakprofiel is complex, aromatisch en rijp. De fles is afgesloten met een schroefdop en bevat vijftig centiliter, het gangbare formaat voor dessertwijn.

112 graden Oechsle en vijftig procent botrytis

De vinificatie op de bronpagina is één zin, maar het is een zin waarin alles staat: handmatige oogst bij honderdtwaalf graden Oechsle met ongeveer vijftig procent botrytisdruiven en vijftig procent rijpe druiven.

Oechsle is de Duitse maat voor het suikergehalte van druivensap, en het hele Duitse Prädikat-systeem is erop gebouwd. Elke categorie heeft een minimum: in de Pfalz begint Kabinett rond de zeventig graden, Spätlese rond de vijfentachtig, Auslese rond de negentig en Beerenauslese rond de honderdtwintig. Honderdtwaalf graden is dus een zeer hoge Auslese, net onder het niveau van een Beerenauslese.

Dat zulke waarden haalbaar zijn, komt door botrytis, oftewel Botrytis cinerea. Dat is een schimmel, en in de meeste omstandigheden is hij een plaag: op onrijpe of beschadigde druiven veroorzaakt hij grauwe rot en bederft hij de hele oogst. Maar onder precies de juiste omstandigheden, op volledig rijpe druiven met vochtige ochtenden en droge, luchtige middagen, gebeurt iets anders.

Dan dringt de schimmel de schil binnen zonder de druif te laten rotten, en onttrekt hij water. De druif schrompelt en verliest tot de helft van zijn vocht, waardoor alles wat erin zit zich concentreert: de suiker, de zuren en de aroma’s. Daarbij produceert de schimmel zelf nieuwe stoffen, en dat is de bron van de kenmerkende botrytistonen van saffraan, gekonfijt fruit en honing. Deze vorm heet edele rotting, Edelfäule in het Duits.

Dat de helft van de oogst botrytisdruiven zijn en de helft gewoon rijpe druiven, is een bewuste verhouding. Botrytisdruiven alleen leveren een zware, geconcentreerde wijn met een uitgesproken honingkant; de gezonde rijpe druiven brengen daar fris fruit en het pure druivenkarakter bij. Vijftig-vijftig geeft de complexiteit van de schimmel zonder de zwaarte.

Dit werk kan alleen met de hand. Botrytis slaat niet gelijkmatig toe: binnen één bos kan de ene druif aangetast zijn en de andere niet, en de pluk gaat daarom druif voor druif, vaak in meerdere rondes door dezelfde wijngaard. Dat is de reden dat edelzoete wijn duur is, en de reden dat vijftien tot twintig euro voor een halve fles van dit niveau eerlijk geprijsd is.

De wijngaarden liggen in het zuidelijkste puntje van de Pfalz, waar het Haardtgebergte de druiven in de winter tegen de koude oostenwind beschermt en in de zomer de warmte vasthoudt. Het is een van de warmste en zonnigste delen van Duitsland, en dat is precies wat nodig is om druiven tot honderdtwaalf graden Oechsle te krijgen.

De regel voor zoete wijn bij dessert

De producent geeft een advies dat elke wijnliefhebber zou moeten kennen: bij een zoet dessert is het belangrijk dat de zoetheid van het gerecht en de wijn gelijk zijn.

Die regel is eenvoudig en de gevolgen zijn groot. Zoetheid is relatief: naast iets wat zoeter is, smaakt een wijn zuur en mager. Een Auslese naast een chocoladetaart met glazuur verliest het, en wat je overhoudt is de zuurgraad zonder het fruit. Naast een gerecht dat minder zoet is dan de wijn, bijvoorbeeld een appeltaart zonder toegevoegde suiker of een kaasplateau, komt de wijn juist volledig tot zijn recht.

Praktisch betekent dat: desserts met fruit, met noten, met een crème of een licht zoete bodem zijn goed. Appelstrudel, tarte tatin, perzik uit de oven, crème brûlée, amandeltaart, panna cotta met fruit. Zware, heel zoete desserts met chocolade, karamel of glazuur zijn te veel voor een Auslese; daar heb je een port of een zoete sherry voor nodig.

Maar de interessantste combinatie staat ook op de bronpagina: blauwaderkaas. Dat is een van de oudste en beste wijn-spijscombinaties die er bestaat, en het mechanisme is het omgekeerde van wat je zou denken. Blauwe kaas is zout, scherp en vet; de zoetheid van de wijn verzacht die scherpte en de zuurgraad snijdt door het vet. Roquefort, Gorgonzola, Stilton en Fourme d’Ambert werken alle vier.

Verder past deze wijn bij foie gras, bij een gekruide Aziatische curry en bij een plateau van verschillende kazen met vijgen en noten. En hij is prima op zichzelf te drinken, na het eten, in een klein glas.

Schenk de wijn tussen de acht en tien graden. Kouder wordt hij stug en komt de aromatiek niet los; warmer wordt de zoetheid dominant.

Kort samengevat

  • Type: edelzoete witte wijn uit de Pfalz, Duitsland; Prädikatswein, niveau Auslese
  • Druif: 100 procent Rieslaner, een kruising van Riesling en Silvaner uit 1921, wereldwijd zeldzaam
  • Producent: Weingut Ellermann-Spiegel, Kleinfischlingen, in het zuidelijkste deel van de Pfalz
  • Oogst: handmatig, bij 112 graden Oechsle, met ongeveer 50 procent botrytisdruiven en 50 procent gezonde rijpe druiven
  • Smaakprofiel: complex, aromatisch en rijp, met lychee en passievrucht en een hoge, frisse zuurgraad
  • Alcohol: 9 procent, schroefdop, 50 centiliter
  • Serveertemperatuur: 8 tot 10 graden

Veel gestelde vragen

Wat is Rieslaner?

Een kruising van Riesling en Silvaner uit 1921, waarvan wereldwijd maar een handvol hectare staat, vrijwel uitsluitend in Duitsland. Het ras heeft een nog hogere zuurgraad dan Riesling, wat het bijna onbruikbaar maakt voor droge wijn en uitzonderlijk geschikt voor zoete.

Wat is botrytis en waarom is dat hier goed?

Botrytis cinerea is een schimmel die in de meeste gevallen een plaag is. Maar op volledig rijpe druiven, met vochtige ochtenden en droge middagen, dringt hij de schil binnen zonder de druif te laten rotten en onttrekt hij water. De druif schrompelt en alles concentreert: suiker, zuren en aroma’s. Dat heet edele rotting.

Wat betekent 112 graden Oechsle?

Oechsle is de Duitse maat voor het suikergehalte van druivensap, en het Prädikat-systeem is erop gebouwd. In de Pfalz begint Auslese rond de negentig graden en Beerenauslese rond de honderdtwintig. Honderdtwaalf is dus een zeer hoge Auslese, net onder het niveau van een Beerenauslese.

Waarom maar negen procent alcohol?

Bij een edelzoete wijn stopt de gisting voordat alle suiker in alcohol is omgezet, en wat overblijft is natuurlijke restzoet. Hoe meer zoet er in de wijn blijft, hoe minder alcohol er is gemaakt.

Waarom moet de zoetheid van wijn en dessert gelijk zijn?

Omdat zoetheid relatief is: naast iets wat zoeter is, smaakt een wijn zuur en mager. Een Auslese naast een chocoladetaart met glazuur verliest het. Naast een dessert dat minder zoet is dan de wijn komt hij juist volledig tot zijn recht.

Waarom past zoete wijn bij blauwe kaas?

Blauwe kaas is zout, scherp en vet. De zoetheid van de wijn verzacht die scherpte en de zuurgraad snijdt door het vet. Roquefort, Gorgonzola, Stilton en Fourme d’Ambert werken alle vier.

Hoe lang blijft een geopende fles goed?

Door het hoge zoet- en zuurgehalte is edelzoete wijn opvallend stabiel: in de koelkast, goed afgesloten, blijft hij nog een week of twee goed.

Kwaliteitwijnen.nl
Logo
Vergelijk items
  • Totaal (0)
Vergelijken
0
Shopping cart