Van Riesling aan de Mosel tot Spätburgunder uit Baden

Duitsland en wijn: voor velen een onverwacht koppel. Toch is Duitsland al sinds de Middeleeuwen een van Europa’s belangrijkste wijnlanden. Wat het zo bijzonder maakt? De combinatie van koel klimaat, steile hellingen langs de rivieren en wijnmakers die met chirurgische precisie werken aan elegantie. Het resultaat zijn wijnen die nergens anders ter wereld op deze manier gemaakt kunnen worden, met Riesling als onbetwiste ster.

De Duitse wijnindustrie kent dertien officiële wijngebieden, samen goed voor zo’n 102.000 hectare. Iedere streek heeft een eigen karakter, van de mineralige Mosel tot het zonnige Baden. Lange tijd had Duitse wijn in het buitenland het stempel ‘zoet en goedkoop’ (denk aan Liebfraumilch), maar die tijd ligt ver achter ons. Vandaag staan Duitse droge Rieslings en Spätburgunders op de wijnkaarten van topsterrenrestaurants wereldwijd.

Een selectie het aanbod Duitse wijnen

Waarom Duitse wijn zo elegant is

Duitsland ligt op de noordelijke grens van wat klimatologisch nog mogelijk is voor klassieke wijnbouw. Juist die grens zorgt voor de typische Duitse stijl: lange rijping, intense aroma’s en een zuurgraad die wijnen jarenlang levend houdt. De steile leisteenhellingen langs de Mosel, de Rijn en de Nahe vangen de zon optimaal en bieden de wijnstokken precies genoeg warmte om door te rijpen, vaak met enorme inspanning. Sommige Mosel-wijngaarden vragen wel vijftienhonderd manuren per hectare per jaar, vergeleken met driehonderd op de vlakte.

Klimaatverandering werkt voor Duitsland eerder voor dan tegen. Wijnstokken rijpen betrouwbaarder, en stijlen die vroeger te zoet werden gemaakt om de hoge zuurgraad te compenseren, kunnen nu droog gevinifieerd worden. Tegelijk verschuift het rassenpalet. Naast de klassieke Riesling en Müller-Thurgau krijgen Spätburgunder, Weißburgunder en zelfs Chardonnay steeds meer ruimte. Duitse wijn is in beweging, en dat maakt het juist nu interessant.

Witte Duitse druiven

Riesling, de koningin van Duitsland

Geen wijnland is zo verbonden met één druif als Duitsland met Riesling. Met ongeveer 24.000 hectare aanplant is Riesling het meest geteelde druivenras van Duitsland en goed voor bijna een kwart van het totale areaal. De druif voelt zich vooral thuis op leisteen- en kalkbodems, en levert wijnen die ongelooflijk veelzijdig zijn. Van krachtig droog tot edelzoet, van licht en speels tot complex en gerijpt, Riesling kan het allemaal.

De typische Mosel-Riesling is licht, mineraal en ongelooflijk fris, met aroma’s van limoen, perzik en een typische ‘leisteen-toets’. Riesling uit de Rheingau is doorgaans krachtiger en rijker, terwijl de Pfalz juist vollere, zonnigere wijnen levert. Voor liefhebbers van rijpe wijn: Duitse Riesling kan met gemak twintig of zelfs veertig jaar in de kelder, waarbij petroleum-achtige tonen zich vermengen met honing en gedroogd fruit. Een goedkope Riesling Kabinett van vijftien euro doet het op tafel vaak verrassend goed.

Müller-Thurgau, de toegankelijke werkpaard

Müller-Thurgau, ook wel Rivaner genoemd, is na Riesling de meest aangeplante druif van Duitsland. Hij ontstond in 1882 als kruising tussen Riesling en Madeleine Royale en levert wijnen op die toegankelijker, lichter en minder ingewikkeld zijn dan Riesling. Tonen van groene appel, perzik en een vleugje muskaat, met een lagere zuurgraad. Voor wie net begint met Duitse wijn, of voor wie een eenvoudige drinkbare witte zoekt voor een warme zomeravond, is Müller-Thurgau een prima keuze.

Silvaner, de specialiteit van Franken

Silvaner is een wat onderschatte druif die vooral in Franken zijn beste expressie vindt. De wijnen, vaak gebotteld in de typische groene ‘Bocksbeutel’-fles, zijn droog, mineraal en gastronomisch. Tonen van groene appel, peer, witte bloemen en een aardse ondertoon. Silvaner is een uitstekende metgezel voor witte asperges, een voorjaarsklassieker in Duitsland. In Rheinhessen krijgt de druif een wat sappiger karakter.

Weißburgunder en Grauburgunder, de Bourgogne-pioniers

Weißburgunder (Pinot Blanc) en Grauburgunder (Pinot Gris) maken de afgelopen decennia een opvallende opmars in Duitsland. Vooral in Baden en de Pfalz leveren ze elegante, frisse wijnen op die internationaal steeds meer waardering krijgen. Weißburgunder geeft soepele, gastronomische wijnen met witte perzik en peer. Grauburgunder is voller en romiger, soms met houtinvloed. Beide zijn uitstekende alternatieven voor wie Riesling iets te uitgesproken vindt.

Rode Duitse druiven

Spätburgunder, de Duitse Pinot Noir

Spätburgunder is genetisch identiek aan Pinot Noir, maar krijgt in Duitsland een onmiskenbaar eigen karakter. Het koele klimaat zorgt voor wijnen met finesse, lichte rode kersen, framboos en aardse ondertonen. De Ahr-regio, een klein gebied ten zuiden van Bonn, is het noordelijkste rode wijngebied van Duitsland en specialist in Spätburgunder. Maar ook Baden, de Pfalz en delen van Rheinhessen leveren rode wijnen die zich kunnen meten met goede Bourgogne. Internationaal staat Duitse Pinot Noir steeds vaker in lijstjes naast Côte de Beaune en Oregon Willamette.

Dornfelder, de moderne klassieker

Dornfelder is een relatief nieuwe druif, ontwikkeld in 1955 als kruising van Helfensteiner en Heroldrebe. De druif heeft zich razendsnel een plek veroverd en is inmiddels de op een na meest aangeplante rode druif van Duitsland. Dornfelder levert diepdonkere, fruitige wijnen op met aroma’s van bramen, kersen en specerijen. Toegankelijker dan Spätburgunder en met meer body, is hij een uitstekende metgezel voor stevige gerechten of als doordeweekse rode wijn.

Lemberger, Trollinger en de Württemberg-specialisaties

In Württemberg, Duitslands grootste rode wijnregio, staan ook minder bekende rassen aangeplant. Lemberger (in Oostenrijk Blaufränkisch genoemd) levert kruidige, peperige wijnen op. Trollinger maakt lichte, soepele wijnen die vooral op de Duitse markt populair zijn. En Schwarzriesling (Pinot Meunier) wordt zowel voor stille als mousserende wijnen gebruikt. Wie de Duitse rode wijn wil leren kennen voorbij Spätburgunder en Dornfelder, vindt hier een rijke speeltuin.