Domaine Gayda Sphere Chardonnay

Chardonnay uit de Languedoc heeft niet vanzelf een goede naam. Het zuiden van Frankrijk is warm, en een druif die in een warm klimaat te lang blijft hangen, levert een brede, slappe wijn op zonder spanning. Dat Domaine Gayda hier toch een Chardonnay maakt die als koel van stijl wordt omschreven, komt doordat het huis precies weet waar het de druiven vandaan moet halen.

De Sphère-reeks is in 2023 gelanceerd en bestaat uit vier eenvoudige wijnen van één druif: Viognier, Chardonnay, Grenache en Syrah. De naam verwijst naar wat het domein de Gayda-sfeer noemt, de optelsom van sfeer, ecosfeer en biosfeer. Achter dat marketingverhaal zit een concrete keuze: binnen de brede Pays d’Oc IGP is de wijnmaker vrij om te putten uit heel verschillende terroirs, en die vrijheid wordt hier benut.

Voor deze Chardonnay komen de druiven uit de Minervois, met zijn kalkplateau, en uit de Malepère, waar kalkzandsteen de ondergrond vormt. Beide gebieden liggen hoger en koeler dan de kustvlakte.

Proeven

De wijn heeft een bleekgele kleur met groene reflecties, een tint die de frisheid aankondigt. In de neus ontwikkelen zich frisse citrusaroma’s, vergezeld van oranjebloesem en een vleugje passievrucht. Die bloesemtoon is een prettige verrassing en geeft de wijn een lichtheid die je bij Chardonnay niet altijd tegenkomt.

In de mond is de textuur zijdezacht, met fijne vanilletonen die uit de houtrijping voortkomen, en een elegante afdronk. Daaronder ligt een duidelijke, bijna steenachtige mineraliteit die de wijn spanning geeft. Het geheel is relatief rijk en vol, maar behoudt zijn frisheid.

Die balans komt voort uit de vinificatie. Na een pneumatische persing en een koude behandeling vergist ongeveer een vijfde tot een kwart van de most in eikenhouten vaten, terwijl de rest op roestvrijstaal vergist bij veertien tot zestien graden. Het houtdeel blijft daarna zes maanden op de gist liggen, met regelmatige bâtonnage, het roeren van het gistdepot. Dat is precies de techniek die een witte wijn zijn romige textuur geeft zonder dat het hout gaat domineren. Met 13,5 procent alcohol is de wijn stevig; serveer op tien tot twaalf graden.

Herkomst en wijnmaker

Domaine Gayda ligt bij het dorp Brugairolles, zo’n tien kilometer ten zuidwesten van Carcassonne, aan de voet van de Pyreneeën. De gebouwen gaan terug tot 1749, toen het terrein dienstdeed als pleisterplaats waar reizigers konden uitrusten en paarden werden verwisseld.

Het moderne wijnhuis dateert van 2004, toen eigenaren Tim Ford en Anthony Record de krachten bundelden met wijnmaker Vincent Chansault. Die laatste leerde het vak onder meer in Zuid-Afrika, bij het gerespecteerde Boekenhoutskloof in Franschhoek, en bracht die ervaring mee naar de Languedoc. De wijngaarden rond het domein worden biologisch bewerkt.

Wat Gayda onderscheidt binnen de streek, is de combinatie van traditie en experiment. Het huis werkt met de klassieke cépages van de Languedoc, maar de kelder is nadrukkelijk modern ingericht. Die dubbele houding is terug te zien in de Sphère-reeks, waarin de wijnmaker de conventies van de appellations opzij zet ten gunste van eenvoudige varietale wijnen die elk hun eigen identiteit hebben.

De Languedoc zelf heeft die beweging hard nodig gehad. De streek stond decennialang bekend om massaproductie van eenvoudige tafelwijn, en pas sinds de jaren tachtig is er serieus op kwaliteit ingezet. Huizen als Gayda hebben daar een belangrijke rol in gespeeld.

Combineren met gerechten

Vis met een citroensaus is de meest aanbevolen combinatie en dat werkt uitstekend. Een gebakken zeebaars, een tongfilet met beurre blanc, of gestoomde kabeljauw met citroen en peterselie vinden allemaal aansluiting bij de citrusaromatiek van de wijn.

De houtrijping geeft genoeg vulling om ook rijkere gerechten aan te kunnen. Gegrilde zalm, zeeduivel met spek, of een visstoofpot met saffraan zijn goede keuzes. Ook schaaldieren met boter of room, van langoustines tot een kreeftsoep, doen het goed.

Bij gevogelte komt de romige kant van de wijn tot zijn recht: kip met dragon en room, of parelhoen met paddenstoelen. En bij de kaas kies je voor mild en romig, bijvoorbeeld een brie of een jonge comté. De steenachtige mineraliteit maakt de wijn bovendien geschikt voor gerechten met venkel of asperge, groenten die bij veel witte wijnen juist lastig liggen.

Kort samengevat

• Land en streek: Frankrijk, Pays d’Oc IGP (Languedoc)
• Druif: Chardonnay, uit de Minervois en de Malepère
• Alcohol: 13,5 procent
• Serveertemperatuur: 10 tot 12 graden
• Smaakprofiel: fris en zijdezacht, met citrus, oranjebloesem, passievrucht en fijne vanille
• Vinificatie: deels op eiken met bâtonnage gedurende zes maanden, de rest op roestvrijstaal